‘Vergissingsbombardement’ op Nijmegen was geen vergissing

22 Flares Filament.io 22 Flares ×

Om een maatschappelijk debat te winnen, is het meestal belangrijker om het goed te framen (in het goede kader te plaatsen) dan om de goede feiten op tafel te leggen. En bij die framing is vooral de keuze van de sleutelbegrippen cruciaal.

Een prachtvoorbeeld hiervan is de term ‘vergissingsbombardement’ voor de bombardementen door de geallieerden op 11 februari 1944 op Nijmegen, Arnhem, Enschede en Deventer. De term is bedoeld om het gebeuren te bagatelliseren, want ach, vergissen is menselijk en dus normaal. De bombardementen waren echter geen vergissing.

Geen vergissingsbombardement op Nijmegen

Hèt standaardwerk over deze bombardementen is het boek ”De Fatale Aanval” van Alfons E. Brinkhuis uit 1984. Brinkhuis wil ons doen geloven dat het echt om een vergissing en een ongelukkige samenloop van omstandigheden ging, maar zijn eigen feiten spreken hem hard tegen.

1. Mantel uitgeveegd

Vliegtuigen landen na aanval op Enschede in Engeland. Brinkhuis: “Een van de eersten die na de landing de wind van voren kreeg, was de briefing-officer van 448 BG: majoor Ronald Kramer. Aangetoond kon worden dat hij er niet met nadruk op had gewezen dat uitsluitend gelegenheidsdoelen in Duitsland mochten worden aangevallen; hij kreeg daarvoor een schriftelijke reprimande in zijn dossier.”

En: “De andere officieren werden eveneens op het matje geroepen en werden door hun commandanten de mantel uitgeveegd: een deel van hen kreeg ook een reprimande in zijn dossier.”

2. ‘Vergissingsbombardement’ Arnhem

Volgens Brinkhuis riep navigator Lloyd Hart van één van de bommenwerpers die op het punt stonden Arnhem te bombarderen: “Dat is vreemd, we zitten boven Holland.” Niemand reageerde echter en de bommen vielen.

3. Nijmegen

Brinkhuis over de terugkomst in Engeland van de vliegtuigen die Nijmegen hadden gebombardeerd: “De groepscommandanten trokken fel van leer tegen de daders, vooral omdat de enige groepscommandant die zelf aan deze missie had deelgenomen, kolonel Miller van 453 BG, op tijd had gemerkt dat er iets niet in de haak was.” Hij had zijn missie voortijdig afgebroken, de anderen waren door gegaan.

Vergissingsbombardement op Nijmegen?

4. Niet de moeite waard

Volgens Brinkhuis moet ‘dit incident’ (bombardement op Arnhem, Nijmegen en Enschede) voor de bevelhebber van de achtste luchtmacht niet de moeite waard zijn geweest om er lang bij stil te staan.

5. ‘Op geen enkele manier te verdedigen’

Marine-attaché en adviseur van de bombardementen-commissie Molenbeek van de geallieerden in Engeland was volgens Brinkhuis razend toen hij over het bombardement werd geïnformeerd: “Molenbeek wees de Amerikaanse luchtmachtkolonel erop dat het bombarderen van Nijmegen op geen enkele manier te verdedigen viel. Hij legde hem uit dat de bemanningen aan de hand van hun kaarten -ook na hun inspannende vlucht naar Duitse doelen- hadden moeten weten ‘dat de stad aan de Waal, ten westen van de splitsing Rijn-Waal, in Nederland lag!” Het was helder weer.

Insgelijks gold volgens Molenbeek voor Arnhem (splitsing IJssel en Rijn).

 

Conclusie

De vliegers wisten of hadden kunnen weten dat ze Nederlandse steden bombardeerden of dat ze een grote kans liepen dat te doen. Het interesseerde hen echter niet of onvoldoende.

Het gevolg: in Nijmegen meer dan 800 doden, in Enschede 150 en in Arnhem 60, méér dan door het bombardement op Rotterdam door de Luftwaffe in 1940.

Een zeer onaangename conclusie die men na de oorlog dan ook niet over de bevrijders wilde trekken. Het woord ‘vergissingsbombardement’ bood de oplossing.

In 2009 onderzocht de historicus Joost Roosendaal in opdracht van de gemeente Nijmegen het bombardement. Hij wees er onder meer op dat de Amerikaanse commandanten pas vanaf medio maart 1944 aan vliegers de gerichte opdracht gaven dat zij zich ervan moesten verzekeren dat gelegenheidsdoelen op zijn minst ruim dertig kilometer van de grens lagen.

Gemeente

Ook Roosendaal concludeert dat het bombardement niet zomaar een ‘vergissing’ genoemd kan worden. De gemeente Nijmegen lijkt dit woord nu ook niet meer te gebruiken. Anderen echter nog wel. Framing kan hardnekkig en duurzaam zijn.

22 Flares Twitter 5 Facebook 14 LinkedIn 3 Google+ 0 Pin It Share 0 Email -- Filament.io 22 Flares ×

Reacties

Loading Facebook Comments ...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *