Gezocht: helden op het werk (2)

10 Flares Filament.io 10 Flares ×

In de kerstvakantie las ik twee boeken die je bij de keel grijpen en eigenlijk verplichte kost zouden moeten zijn voor managers en hun stafadviseurs. In mijn vorige blog schreef ik over ‘Operatie werk Arthur de deur uit’, over de misstanden bij  de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die uiteindelijk leidden tot de zelfmoord van Arthur Gotlieb.

Zijn collega’s wisten wat er speelde maar niemand deed z’n mond open. Ik vroeg me af: wat zou ikzelf hebben gedaan? Ingrijpen of aan de kant blijven staan? En u? Wat zou u hebben gedaan?

Duivelse daden verrichten of toelaten

Over dit soort vragen gaat het tweede boek dat ik las: ‘Het Lucifer Effect’ van de Amerikaanse psycholoog Philip Zimbardo. Het Lucifer Effect is het nauwgezette verslag van het beruchte Stanford Prison Experiment dat Philip Zimbardo in 1971 uitvoerde.

Studenten werden willekeurig in twee groepen opgesplitst: een gevangenengroep en een bewakersgroep. Na korte tijd begonnen de studenten zich naar hun rol te gedragen: gevangenen werden onderdanig en bewakers begonnen hun macht te misbruiken.

zimbardo

 

Het experiment werd al na zes dagen stopgezet na kritiek van Christine Maslach, de vriendin van Zimbardo, op de mensonterende omstandigheden. “Wat je die jongens aandoet is vreselijk.”

Zimbardo heeft jarenlang onderzocht hoe het kan dat gewone mensen in bepaalde omstandigheden duivelse daden verrichten of toelaten. Op een gegeven moment heeft hij de vraagstelling omgedraaid: kunnen we ook omstandigheden creëren die er voor zorgen dat mensen heldengedrag gaan vertonen?

Vergroten van je weerbaarheid

Zimbardo geeft in zijn boek een groot aantal handreikingen om individuele weerbaarheid te vergroten en gemeenschappelijk verzet op te bouwen. Hij schrijft onder meer: “De moed van het individu wankelt in het aangezicht van zojuist beschreven systemen. Maar individuele weerbaarheid kan een verbond aangaan met de weerbaarheid van gelijkgezinden en daarmee het verschil maken.”

“Systemen beschikken over enorme krachten om veranderingen tegen te gaan en zich zelfs te wapenen tegen een gerechtvaardigde roep om verandering. Onder zulke omstandigheden kan een individu zijn heldendaden tegen zo’n onrechtvaardig systeem en diens vertegenwoordigers het beste inzetten, door anderen over te halen zich aan te sluiten bij de goede zaak. Het systeem kan de weerstand tegen een individu uitleggen als verward, de tegenstand van twee individuen als een folie à deux, maar met z’n drieën krijgt het te maken met een oppositie waar serieus rekening mee moet worden gehouden.”

En wat doet u?

dreams

Werkt u in een organisatie waar een angst- of afrekencultuur heerst? Kent u leidinggevenden die incompetent, rigide en onverschillig zijn of zich schuldig maken aan machtsmisbruik? Heeft u een collega die stelselmatig wordt gepest of tegengewerkt? En, wat doet u? Blijft u aan de kant staan? Of zoekt u medestanders en gaat u samen de strijd aan?

Ik wens u een heldhaftig 2015!

Jan de Jonge

10 Flares Twitter 8 Facebook 0 LinkedIn 2 Google+ 0 Pin It Share 0 Email -- Filament.io 10 Flares ×

Reacties

Loading Facebook Comments ...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *